Jak powstaje tęcza? Proste wyjaśnienie
Tęcza powstaje, gdy słońce świeci na krople deszczu — światło słoneczne wchodzi w kroplę, załamuje się i rozdziela na kolory, a potem wraca do naszych oczu. To dlatego tęczę widać zawsze po deszczu, gdy słońce jest nisko. Poniżej wyjaśniamy cały proces krok po kroku — prosto, tak żeby zrozumiało to i dziecko, i dorosły.
Jak powstaje tęcza — krok po kroku
Do powstania tęczy potrzebne są trzy rzeczy jednocześnie:
- Słońce — najlepiej nisko nad horyzontem, za Twoimi plecami;
- Deszcz — przed Tobą, w powietrzu muszą wisieć krople wody;
- Obserwator — czyli Ty, stojący między słońcem a deszczem.
Światło słoneczne wpada do kropli deszczu, załamuje się (zmienia kierunek), odbija się od tylnej ścianki kropli i wychodzi z powrotem — rozszczepione na kolory. Każda kropla wysyła do Twoich oczu jeden kolor, a miliony kropel razem układają się w barwny łuk.
Kiedy można zobaczyć tęczę
Tęczę widać najczęściej:
- Po deszczu, gdy wychodzi słońce — klasyczna sytuacja: burza przechodzi, a słońce wraca;
- Rano lub późnym popołudniem — gdy słońce jest nisko (poniżej 42° nad horyzontem);
- Gdy stoisz plecami do słońca — tęcza zawsze pojawia się po przeciwnej stronie nieba niż słońce;
- Przy wodospadach i fontannach — tam też są krople w powietrzu i słońce, więc tęcza może powstać nawet bez deszczu.
Dlaczego tęcza ma akurat te kolory
Światło słoneczne tylko wygląda na białe — w rzeczywistości składa się z wielu kolorów. Kropla deszczu działa jak pryzmat: rozdziela światło na składowe barwy.
Kolejność kolorów tęczy jest zawsze taka sama (od zewnątrz do wewnątrz): czerwony, pomarańczowy, żółty, zielony, niebieski, granatowy (indygo), fioletowy. Czerwień jest na zewnątrz, bo załamuje się najmniej, a fiolet wewnątrz — bo najbardziej.
Rodzaje tęczy
- Tęcza podwójna — czasem nad główną tęczą widać drugą, bledszą, z odwróconą kolejnością kolorów. Powstaje, gdy światło odbija się w kropli dwukrotnie;
- Tęcza biała (mglista) — pojawia się we mgle, gdy krople są bardzo drobne. Wygląda jak blady, biały łuk — bo drobne krople nie rozszczepiają światła tak wyraźnie;
- Tęcza księżycowa — bardzo rzadka, powstaje nocą przy świetle Księżyca. Zwykle wygląda na białawą, bo w ciemności oczy słabo rozróżniają kolory.
Eksperyment: tęcza w domu
Możesz zrobić własną tęczę bez czekania na deszcz:
- Napełnij szklankę wodą i postaw ją na parapecie w słoneczny dzień;
- Podłóż pod szklankę białą kartkę;
- Przesuwaj szklankę, aż na kartce pojawi się mała tęcza.
Alternatywa: weź starą płytę CD i skieruj ją na słońce — na jej powierzchni zobaczysz tęczowe refleksy. To ten sam efekt rozszczepienia światła.
Ciekawostki o tęczy
- Nie ma końca tęczy — tęcza to zjawisko optyczne, nie obiekt. Gdy się do niej zbliżasz, ona „ucieka”. Nie da się do niej dojść;
- Z samolotu widać pełny okrąg — z ziemi widzimy tylko łuk, bo horyzont go przecina. Z dużej wysokości tęcza jest pełnym kołem;
- Każdy widzi „swoją” tęczę — łuk zależy od pozycji obserwatora, więc dwie osoby obok siebie widzą nieco inne tęcze.
Jeśli chcesz zrozumieć dokładniej, jak działa światło w kropli — przeczytaj nasz artykuł o fizyce tęczy.
Najczęstsze pytania

Redaktor piszący o sporcie, nauce, stylu życia, podróżach i rozrywce w przystępny i interesujący sposób.

Jeden komentarz